Công ty con của Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước
“Chào chuyên gia, tôi là một nhà đầu tư nhỏ ở TP.HCM, đang tìm hiểu về cơ cấu các doanh nghiệp nhà nước. Tôi có nghe nói về khái niệm "công ty con của Tổng công ty" nhưng không rõ định nghĩa chính xác và làm sao để phân biệt với các doanh nghiệp khác mà Tổng công ty cũng có vốn. Liệu một công ty mà Tổng công ty chỉ tiếp nhận quản lý có được coi là công ty con không, hay phải là công ty do họ tự thành lập?”
Trả lời
Tiêu chí xác định Công ty con của Tổng công ty
Theo quy định tại Nghị định số 151/2013/NĐ-CP, một công ty con của Tổng công ty được định nghĩa là công ty do chính Tổng công ty thành lập và nắm giữ trên 50% vốn điều lệ. Điểm cốt lõi ở đây là hành vi thành lập của Tổng công ty đối với doanh nghiệp đó, cùng với tỷ lệ vốn góp chi phối. Tuy nhiên, định nghĩa này có một ngoại lệ quan trọng: không bao gồm các doanh nghiệp mà Tổng công ty tiếp nhận theo quy định tại Khoản 1 Điều 7 của Nghị định này
[3]. Điều này có nghĩa là, nếu một doanh nghiệp không do Tổng công ty thành lập mà chỉ được tiếp nhận quản lý, thì dù Tổng công ty có nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, doanh nghiệp đó vẫn không được coi là công ty con theo định nghĩa này.Đặc điểm của Tổng công ty mẹ theo quy định
Để hiểu rõ hơn về bối cảnh của công ty con, chúng ta cần nắm được bản chất của Tổng công ty mẹ. Tổng công ty được đề cập trong Nghị định số 151/2013/NĐ-CP là Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước. Đây là một doanh nghiệp đặc thù do Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập, được Nhà nước đầu tư vốn điều lệ và giao quản lý vốn nhà nước tại các doanh nghiệp do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chuyển giao
[1]. Về hình thức pháp lý, Tổng công ty này hoạt động dưới dạng công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ [2]. Điều này thể hiện rõ ràng vai trò và quyền sở hữu của Nhà nước đối với Tổng công ty, từ đó chi phối đến các hoạt động đầu tư và thành lập công ty con của nó.Phân biệt giữa thành lập và tiếp nhận doanh nghiệp
Sự phân biệt giữa việc Tổng công ty "thành lập" một doanh nghiệp và "tiếp nhận" một doanh nghiệp là rất quan trọng. Như đã nêu, định nghĩa công ty con chỉ áp dụng cho các doanh nghiệp do Tổng công ty "thành lập". Điều 4 của Nghị định 151/2013/NĐ-CP cũng quy định một trong các chức năng của Tổng công ty là "Tiếp nhận quyền đại diện chủ sở hữu nhà nước tại các doanh nghiệp theo quy định tại Khoản 1 Điều 7 Nghị định này"
[3]. Các doanh nghiệp được "tiếp nhận" thường là những doanh nghiệp đã tồn tại từ trước, thuộc sở hữu nhà nước và được chuyển giao về cho Tổng công ty quản lý, chứ không phải do Tổng công ty tự tay thành lập. Do đó, các doanh nghiệp này, dù có thể do Tổng công ty nắm giữ vốn chi phối, vẫn không được xem là công ty con theo định nghĩa cụ thể này.