Công trình đường sắt và quy định về xác định chi phí dự án
“Anh Hùng, một nhà thầu xây dựng ở Quận 7, TP.HCM, đang chuẩn bị đấu thầu dự án cải tạo đường sắt đô thị. Anh ấy băn khoăn về việc xác định chi phí cho các hạng mục công việc đặc thù của đường sắt mà chưa có định mức, giá xây dựng cụ thể trong quy định hiện hành của Việt Nam. Anh cần biết liệu có cơ chế nào để ước tính chi phí cho các hạng mục này không.”
Trả lời
Định nghĩa Công trình đường sắt
Theo quy định hiện hành, công trình đường sắt được hiểu là toàn bộ các công trình xây dựng phục vụ cho hoạt động giao thông vận tải đường sắt. Phạm vi của công trình đường sắt rất rộng, bao gồm nhiều hạng mục quan trọng như đường, cầu, cống, hầm, kè, tường chắn, ga, hệ thống thoát nước, hệ thống thông tin, tín hiệu, hệ thống cấp điện và các công trình, thiết bị phụ trợ khác của đường sắt. Đây là một hệ thống phức tạp, đòi hỏi sự đồng bộ và chuyên biệt cao trong thiết kế, thi công và quản lý.
Thách thức trong xác định chi phí dự án đường sắt
Trường hợp của Anh Hùng là một vấn đề phổ biến trong các dự án hạ tầng đặc thù như đường sắt, đặc biệt khi có những hạng mục công việc mới hoặc chưa có định mức, đơn giá chuẩn trong hệ thống quy định của Việt Nam. Việc thiếu cơ sở để xác định tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng có thể gây khó khăn lớn cho nhà thầu trong việc lập hồ sơ dự thầu và quản lý chi phí dự án hiệu quả.
Cơ chế xác định chi phí theo Luật Đường sắt
Để giải quyết vấn đề này, pháp luật Việt Nam đã có những quy định linh hoạt. Cụ thể, Luật Đường sắt 2025 đã đưa ra các cơ chế cho phép xác định chi phí trong trường hợp không có định mức, giá xây dựng phù hợp. Đối với các hạng mục công việc chưa có hoặc chưa phù hợp với hệ thống định mức, giá xây dựng công trình, suất vốn đầu tư, mức chi phí đã được ban hành, dự án đường sắt được phép sử dụng hệ thống định mức, giá xây dựng công trình, suất vốn đầu tư, mức chi phí do các tổ chức trong nước, nước ngoài công bố của hạng mục công việc tương tự hoặc của dự án đường sắt tương tự trong nước, nước ngoài và được quy đổi về thời điểm tính toán
[1].Trong trường hợp không thể xác định chi phí theo phương pháp trên, các nhà thầu có thể xác định chi phí theo suất vốn đầu tư của dự án tương tự trên thế giới và được quy đổi về thời điểm tính toán
[1]. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các tiêu chuẩn và kinh nghiệm quốc tế vào các dự án đường sắt tại Việt Nam.Ngoài ra, Luật Đường sắt cũng quy định rõ ràng rằng chi phí vận hành thử, đào tạo, tiếp nhận chuyển giao công nghệ được tính trong tổng mức đầu tư xây dựng công trình đường sắt
[1]. Điều này đảm bảo tính đầy đủ và chính xác của tổng mức đầu tư, bao gồm cả các chi phí cần thiết cho việc vận hành và chuyển giao công nghệ sau này.Khung pháp lý chung
Bên cạnh các quy định chuyên biệt về đường sắt, việc quản lý và phát triển các công trình hạ tầng cũng nằm trong khuôn khổ pháp luật chung về quản lý tài sản công và các quy định khác. Ví dụ, các quy định về quản lý nhà nước đối với tài sản công và chế độ quản lý, sử dụng tài sản công cũng là những nguyên tắc cơ bản cần được tuân thủ trong quá trình thực hiện dự án
[3]. Mặc dù Luật Lâm nghiệp có phạm vi điều chỉnh riêng biệt về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng [2], nhưng các nguyên tắc chung về quản lý dự án, tài chính và đầu tư vẫn cần được xem xét trong tổng thể hệ thống pháp luật.