Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ
“Tôi là chủ một cửa hàng đồ thủ công mỹ nghệ ở quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Gần đây tôi thấy có một cửa hàng khác ở gần đó bán sản phẩm có logo và bao bì rất giống của tôi, khiến khách hàng dễ nhầm lẫn. Tôi muốn biết liệu tôi có phải là 'chủ thể quyền sở hữu trí tuệ' đối với thiết kế của mình không và tôi có thể làm gì để bảo vệ nó?”
Trả lời
Chào chị N.T.H, chúng tôi hiểu sự lo lắng của chị về việc sản phẩm của mình bị sao chép. Vấn đề này liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu trí tuệ và việc xác định chị có phải là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hay không để có thể bảo vệ quyền lợi của mình.
1. Xác định Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ của chị
Theo định nghĩa, chủ thể quyền sở hữu trí tuệ là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ hoặc tổ chức, cá nhân được chủ sở hữu chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ. Với vai trò là người đã thiết kế logo và bao bì sản phẩm độc đáo cho cửa hàng đồ thủ công mỹ nghệ của mình, chị N.T.H chính là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ đối với các thiết kế đó. Điều này có nghĩa là chị có đầy đủ quyền để thực hiện các biện pháp bảo vệ quyền lợi của mình trước hành vi xâm phạm. Các quy định pháp luật về doanh nghiệp cũng điều chỉnh các hoạt động liên quan của doanh nghiệp, bao gồm cả việc bảo vệ tài sản trí tuệ
[2].2. Quyền và hành động của Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ khi bị xâm phạm
Khi phát hiện có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của mình, chị N.T.H, với tư cách là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, có quyền thực hiện nhiều biện pháp để bảo vệ. Mặc dù trường hợp của chị không liên quan đến xuất nhập khẩu, nhưng Điều 74 của Luật Hải quan sửa đổi 2025 đã minh họa rõ ràng quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ trong việc yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát, hoặc tạm dừng các thủ tục liên quan đến hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ
[1]. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xác định chủ thể quyền để có thể yêu cầu bảo vệ. Các quy định pháp luật cũng xác định quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cá nhân, tổ chức trong các hoạt động, bao gồm cả việc bảo vệ quyền sở hữu của mình [3].3. Các bước chị N.T.H cần thực hiện
Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị N.T.H nên thực hiện các bước sau:
* Đăng ký bảo hộ: Nếu logo và bao bì sản phẩm của chị chưa được đăng ký bảo hộ tại Cục Sở hữu trí tuệ, chị nên tiến hành thủ tục này càng sớm càng tốt. Việc có văn bằng bảo hộ là bằng chứng pháp lý vững chắc nhất chứng minh quyền sở hữu của chị. * Thu thập chứng cứ: Chị cần thu thập đầy đủ bằng chứng về hành vi xâm phạm của cửa hàng kia, bao gồm hình ảnh, video, hóa đơn mua hàng (nếu có), so sánh chi tiết giữa sản phẩm của chị và sản phẩm bị nghi ngờ xâm phạm. * Gửi thông báo yêu cầu chấm dứt vi phạm: Chị có thể gửi văn bản yêu cầu cửa hàng kia chấm dứt hành vi xâm phạm. * Yêu cầu cơ quan nhà nước xử lý: Nếu việc thương lượng không thành công, chị có thể nộp đơn yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ (ví dụ: Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ) hoặc khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm và bồi thường thiệt hại. Trong quá trình này, việc công chứng các tài liệu, bằng chứng có thể cần thiết để đảm bảo tính pháp lý
[4].Việc chủ động bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là rất quan trọng để duy trì lợi thế cạnh tranh và giá trị thương hiệu của cửa hàng chị.