Chủ nợ có bảo đảm một phần trong phá sản
“Chị L.T.M ở Quận 1, TP.HCM, là chủ một xưởng may nhỏ. Chị có cho một công ty đối tác vay 500 triệu đồng để nhập vải, có thế chấp bằng một lô hàng thành phẩm trị giá khoảng 300 triệu đồng. Nay công ty đó tuyên bố mất khả năng thanh toán, đã quá 4 tháng rồi mà họ không trả nợ. Chị muốn biết liệu chị có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty đó không, và quyền lợi của chị sẽ được giải quyết thế nào khi tài sản thế chấp không đủ bù đắp khoản nợ?”
Trả lời
Chào chị L.T.M, trường hợp của chị liên quan đến khái niệm chủ nợ có bảo đảm một phần trong thủ tục phá sản. Đây là một tình huống pháp lý phổ biến khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính.
Định nghĩa Chủ nợ có bảo đảm một phần
Theo quy định của pháp luật, cụ thể là Luật Phá sản, chị được xem là chủ nợ có bảo đảm một phần
[1]. Điều này có nghĩa là chị là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ 500 triệu đồng, khoản nợ này được bảo đảm bằng tài sản (lô hàng thành phẩm) của doanh nghiệp đó, nhưng giá trị của tài sản bảo đảm (300 triệu đồng) lại thấp hơn khoản nợ gốc.Quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản
Chị L.T.M hoàn toàn có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty đối tác. Theo quy định của Luật Phá sản sửa đổi 2025, chủ nợ không có bảo đảm và chủ nợ có bảo đảm một phần có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi hết thời hạn 03 tháng kể từ ngày khoản nợ đến hạn mà doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán
[2]. Trong trường hợp của chị, khoản nợ đã quá hạn 4 tháng, nên chị đã đủ điều kiện để thực hiện quyền này.Xử lý khoản nợ và tài sản bảo đảm trong phá sản
Khi thủ tục phá sản được mở, quyền lợi của chị sẽ được xem xét. Luật Phá sản quy định về trình tự, thủ tục nộp đơn, thụ lý và mở thủ tục phá sản; xác định nghĩa vụ về tài sản và biện pháp bảo toàn tài sản trong quá trình giải quyết phá sản
[3]. Khoản nợ của chị sẽ được chia thành hai phần: * Phần có bảo đảm: 300 triệu đồng, tương ứng với giá trị lô hàng thành phẩm thế chấp. Chị sẽ được ưu tiên thanh toán từ việc xử lý tài sản bảo đảm này. * Phần không có bảo đảm: 200 triệu đồng (500 triệu - 300 triệu). Đối với phần này, chị sẽ được coi như một chủ nợ không có bảo đảm và sẽ được thanh toán theo thứ tự ưu tiên chung của các khoản nợ không có bảo đảm khác sau khi đã xử lý các khoản nợ ưu tiên hơn (như chi phí phá sản, nợ lương, nợ thuế).Việc áp dụng Luật Phá sản để giải quyết phá sản đối với doanh nghiệp được thành lập trên lãnh thổ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
[4]. Để bảo vệ quyền lợi của mình, chị nên thu thập đầy đủ các giấy tờ chứng minh khoản nợ, hợp đồng vay, hợp đồng thế chấp và các bằng chứng về việc công ty đối tác đã quá hạn thanh toán. Sau đó, chị có thể liên hệ với Tòa án nhân dân có thẩm quyền để được hướng dẫn cụ thể về thủ tục nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản.