Cho thuê tác phẩm điện ảnh không phép
“Anh Minh ở huyện Củ Chi, TP.HCM, là chủ một cửa hàng cho thuê đĩa phim cũ. Gần đây, anh bị một đơn vị sản xuất phim yêu cầu bồi thường vì cho rằng anh đã cho thuê các bản sao phim mà không có sự cho phép. Anh không hiểu 'tác phẩm' là gì và liệu việc cho thuê đĩa phim cũ có vi phạm pháp luật không?”
Trả lời
Khái niệm "Tác phẩm" và quyền tác giả
Trong lĩnh vực pháp luật, tác phẩm được hiểu là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào. Đối với trường hợp của anh Minh, các bộ phim mà anh cho thuê chính là các tác phẩm điện ảnh. Các tác phẩm này được bảo hộ bởi quyền tác giả, bao gồm quyền sao chép, phân phối, cho thuê, v.v.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải mọi hoạt động kinh doanh đều liên quan đến tác phẩm theo nghĩa này. Ví dụ, Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2022 quy định về việc thành lập, tổ chức quản lý, tổ chức lại, giải thể và hoạt động có liên quan của doanh nghiệp, bao gồm các loại hình công ty khác nhau
[2]. Phạm vi điều chỉnh của luật này không bao gồm trực tiếp các vấn đề về quyền tác giả đối với tác phẩm điện ảnh. Tương tự, các quy định về dân chủ ở cơ sở cũng có phạm vi điều chỉnh riêng, tập trung vào nội dung, cách thức thực hiện dân chủ và quyền, nghĩa vụ của công dân trong lĩnh vực đó [3].Hành vi cho thuê tác phẩm điện ảnh không phép
Hành vi của anh Minh, tức là cho thuê các bản sao tác phẩm điện ảnh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, có thể bị coi là hành vi xâm phạm quyền tác giả. Theo quy định tại Điều 12 Nghị định số 341/2025/NĐ-CP, hành vi cho thuê bản gốc, bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng
[1].Biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài việc bị phạt tiền, nếu hành vi vi phạm của anh Minh phát sinh số lợi bất hợp pháp, anh có thể bị buộc phải trả lại số lợi đó cho chủ thể quyền tác giả. Cụ thể, Nghị định số 341/2025/NĐ-CP quy định biện pháp khắc phục hậu quả là "Buộc trả cho chủ thể quyền tác giả số lợi bất hợp pháp thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp phát sinh số lợi bất hợp pháp"
[1]. Do đó, anh Minh cần kiểm tra lại các hợp đồng hoặc thỏa thuận với các đơn vị cung cấp phim để đảm bảo rằng mình có quyền hợp pháp để cho thuê các tác phẩm này. Nếu không, anh có thể phải đối mặt với các chế tài pháp lý nêu trên.