Chính sách duy trì mức sinh thay thế tại Việt Nam
“Chào chuyên gia, vợ chồng tôi ở Đà Nẵng, đang cân nhắc có con thứ hai. Chúng tôi nghe nói về 'mức sinh thay thế' và không rõ bây giờ nhà nước khuyến khích hay hạn chế sinh đẻ nữa. Đặc biệt là ở địa phương tôi thì chính sách cụ thể thế nào, có khác gì so với trước đây không ạ? Chúng tôi muốn hiểu rõ để đưa ra quyết định.”
Trả lời
Mức sinh thay thế và tầm quan trọng trong chính sách dân số
Mức sinh thay thế được hiểu là mức sinh bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ sinh 2,1 con. Đây là con số lý tưởng để đảm bảo dân số của một quốc gia được duy trì ổn định, không tăng cũng không giảm, đồng thời bù đắp tỷ lệ tử vong và cân bằng giới tính. Việc duy trì mức sinh thay thế có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước, giúp đảm bảo nguồn nhân lực, cân bằng cơ cấu dân số và thích ứng với tình trạng già hóa dân số.
Quy định pháp luật về duy trì mức sinh thay thế
Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế đã được lồng ghép vào nhiều văn bản quy phạm pháp luật, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác dân số. Cụ thể, việc duy trì mức sinh thay thế là một trong những nội dung được quy định trong phạm vi điều chỉnh của pháp luật về dân số, ví dụ như tại Điều 1 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi 2020
[1]. Điều này cho thấy đây là một mục tiêu chiến lược, được xem xét khi xây dựng và ban hành các quy định pháp luật.Thậm chí, ngay cả trong các văn bản pháp luật không chuyên về dân số, mục tiêu này cũng được đề cập để nhấn mạnh tầm quan trọng. Chẳng hạn, Điều 1 của Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020 cũng có nội dung quy định về việc duy trì mức sinh thay thế trong phạm vi điều chỉnh của luật
[2]. Điều này thể hiện sự nhất quán và xuyên suốt của chính sách dân số quốc gia, từ việc xây dựng luật cho đến các quy định quản lý khác.Chính sách dân số hiện nay và ý nghĩa đối với gia đình
Đối với gia đình Anh T.V.K và chị nhà ở Đà Nẵng, chính sách dân số hiện nay đã có sự chuyển dịch đáng kể so với giai đoạn trước. Thay vì tập trung vào việc hạn chế sinh (kế hoạch hóa gia đình với khẩu hiệu 'mỗi cặp vợ chồng chỉ có 1 hoặc 2 con'), Nhà nước hiện nay khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con để đạt và duy trì mức sinh thay thế. Mục tiêu này nhằm giải quyết các thách thức về dân số như già hóa dân số nhanh, mất cân bằng giới tính khi sinh và thiếu hụt lao động trong tương lai.
Các chính sách khuyến khích sinh đủ hai con có thể bao gồm hỗ trợ về y tế, giáo dục, an sinh xã hội cho các gia đình có con. Anh K. và chị nhà nên tìm hiểu thêm các chính sách cụ thể của thành phố Đà Nẵng, vì các địa phương có thể có những quy định và chương trình hỗ trợ riêng để thực hiện mục tiêu dân số quốc gia. Các luật mới, như Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi 2020, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2022
[3], cũng cho thấy sự cập nhật liên tục của khung pháp lý để phù hợp với tình hình thực tiễn và mục tiêu phát triển của đất nước.Do đó, vợ chồng Anh K. hoàn toàn có thể yên tâm khi cân nhắc có con thứ hai, vì chính sách hiện hành đang khuyến khích việc sinh đủ hai con để duy trì mức sinh thay thế bền vững cho Việt Nam.