Chiết khấu giấy tờ có giá và chiết khấu thương mại trong hoạt động doanh nghiệp
“Chào luật sư, công ty xuất nhập khẩu của tôi ở TP.HCM đang gặp chút khó khăn về dòng tiền. Chúng tôi có một số hối phiếu và kỳ phiếu đến hạn trong vài tháng tới. Tôi nghe nói có thể **chiết khấu** chúng để lấy tiền mặt ngay, nhưng không rõ thủ tục và rủi ro thế nào. Luật sư có thể giải thích rõ hơn về khái niệm này và những điều cần lưu ý không?”
Trả lời
1. Khái niệm "Chiết khấu" trong hoạt động tài chính
Vấn đề anh P.V.T quan tâm về chiết khấu là một nghiệp vụ tài chính phổ biến giúp doanh nghiệp giải quyết nhu cầu vốn ngắn hạn. Theo định nghĩa, chiết khấu là việc mua có kỳ hạn hoặc mua có bảo lưu quyền truy đòi các công cụ chuyển nhượng, giấy tờ có giá khác của người thụ hưởng trước khi đến hạn thanh toán. Điều này có nghĩa là, khi công ty của anh có các giấy tờ có giá như hối phiếu, kỳ phiếu sắp đến hạn nhưng cần tiền mặt ngay, anh có thể bán lại các giấy tờ này cho một tổ chức tín dụng (thường là ngân hàng) để nhận một khoản tiền nhỏ hơn mệnh giá của giấy tờ đó. Khoản chênh lệch chính là phí chiết khấu mà ngân hàng thu. Hoạt động này được xem là một trong những "hoạt động có liên quan của doanh nghiệp" nhằm duy trì và phát triển kinh doanh
[1].2. Phân biệt với "Chiết khấu thương mại"
Để tránh nhầm lẫn, cần phân biệt chiết khấu trong nghiệp vụ tài chính với chiết khấu thương mại (hay còn gọi là chiết khấu bán hàng). Chiết khấu thương mại thường là một khoản giảm giá mà người bán dành cho người mua khi họ mua hàng với số lượng lớn hoặc thanh toán sớm. Ví dụ, Nghị định số 235-CP năm 1969 đã từng quy định về "Chiết khấu thương nghiệp định mức cho toàn ngành nội thương" như một tỷ lệ phần trăm tính trên doanh số bán ra, bao gồm phí lưu thông và lợi nhuận định mức
[2]. Đây là hai hình thức hoàn toàn khác nhau về bản chất và mục đích.3. Lưu ý quan trọng khi doanh nghiệp thực hiện chiết khấu
Khi công ty anh P.V.T cân nhắc thực hiện nghiệp vụ chiết khấu các giấy tờ có giá, cần lưu ý một số điểm quan trọng. Thứ nhất, anh cần tìm hiểu kỹ các quy định của tổ chức tín dụng về điều kiện, thủ tục, mức phí chiết khấu và lãi suất áp dụng. Thứ hai, hầu hết các nghiệp vụ chiết khấu đều có "bảo lưu quyền truy đòi", tức là nếu người phát hành giấy tờ có giá không thanh toán khi đến hạn, ngân hàng có quyền yêu cầu công ty anh (người đã chiết khấu) phải hoàn trả số tiền đã nhận. Cuối cùng, mọi hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm cả các hoạt động tài chính như chiết khấu, đều phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên và quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư, kinh doanh của mình
[3]. Việc nắm rõ các quy định này sẽ giúp công ty anh P.V.T thực hiện nghiệp vụ chiết khấu một cách hiệu quả và an toàn.