Biện pháp chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu
“Chào luật sư, tôi là Anh N.V.T, chủ một doanh nghiệp chế biến thủy sản ở Hải Phòng. Gần đây, tôi thấy hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài, đặc biệt là một số loại cá đông lạnh, có giá bán rất thấp, cạnh tranh không lành mạnh với sản phẩm của công ty tôi. Tôi nghe nói là do họ được 'trợ cấp' từ chính phủ nước họ. Vậy 'trợ cấp' là gì và liệu có cách nào để bảo vệ doanh nghiệp trong nước khỏi tình trạng này không?”
Trả lời
1. Trợ cấp là gì theo quy định của pháp luật Việt Nam?
Theo Pháp lệnh Chống trợ cấp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam 2004 (22/2004/PL-UBTVQH11), trợ cấp được hiểu là sự hỗ trợ về tài chính của Chính phủ hoặc cơ quan của Chính phủ dành cho tổ chức, cá nhân khi sản xuất, xuất khẩu hàng hóa vào Việt Nam và đem lại lợi ích cho tổ chức, cá nhân đó. Pháp lệnh này quy định về các biện pháp chống trợ cấp, thủ tục và nội dung điều tra để áp dụng các biện pháp này đối với hàng hóa được trợ cấp nhập khẩu vào Việt Nam
[1].2. Các hình thức trợ cấp phổ biến
Để xác định một khoản hỗ trợ có phải là trợ cấp hay không, cần xem xét các hình thức cụ thể như sau
[2]:* Chuyển vốn trực tiếp: Chính phủ hoặc cơ quan của Chính phủ cấp vốn, chuyển giao cổ phần, cho vay với lãi suất ưu đãi, hoặc bảo lãnh để doanh nghiệp được vay với lãi suất thấp hơn thông thường. * Miễn giảm nghĩa vụ tài chính: Chính phủ hoặc cơ quan của Chính phủ bỏ qua hoặc không thu những khoản thu mà tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ phải nộp (ví dụ: miễn thuế, giảm thuế). * Cung cấp hàng hóa, dịch vụ ưu đãi: Chính phủ hoặc cơ quan của Chính phủ cung cấp hàng hóa, dịch vụ (không phải cơ sở hạ tầng chung) với giá thấp hơn giá thị trường, hoặc mua hàng hóa, dịch vụ từ doanh nghiệp với giá cao hơn giá thị trường. * Ủy quyền cho bên thứ ba: Chính phủ hoặc cơ quan của Chính phủ đóng góp tiền vào một cơ chế tài trợ, hoặc giao/lệnh cho một tổ chức tư nhân thực thi một trong các hình thức trợ cấp nêu trên.
Trong trường hợp của Anh N.V.T, nếu các sản phẩm thủy sản nhập khẩu có giá thấp bất thường do nhận được các hình thức hỗ trợ tài chính như trên từ chính phủ nước xuất khẩu, thì đó có thể được coi là hàng hóa được trợ cấp.
3. Doanh nghiệp trong nước có thể được bảo vệ như thế nào?
Pháp luật Việt Nam quy định các biện pháp chống trợ cấp để bảo vệ ngành sản xuất trong nước khỏi sự cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa được trợ cấp nhập khẩu. Các biện pháp này bao gồm
[3]:* Áp dụng thuế chống trợ cấp: Đây là biện pháp phổ biến nhất, theo đó một khoản thuế bổ sung sẽ được áp dụng lên hàng hóa nhập khẩu được xác định là có trợ cấp, nhằm bù đắp phần lợi thế giá mà trợ cấp mang lại. * Chấp nhận cam kết: Cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam có thể chấp nhận cam kết của tổ chức, cá nhân hoặc của Chính phủ nước xuất khẩu về việc tự nguyện chấm dứt trợ cấp, giảm mức trợ cấp, điều chỉnh giá xuất khẩu hoặc áp dụng các biện pháp thích hợp khác.
4. Nguyên tắc và điều kiện áp dụng biện pháp chống trợ cấp
Việc áp dụng các biện pháp chống trợ cấp phải tuân thủ các nguyên tắc chặt chẽ
[4]:* Mức độ cần thiết: Biện pháp chỉ được áp dụng ở mức độ cần thiết, hợp lý nhằm ngăn ngừa hoặc hạn chế thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước. * Dựa trên điều tra: Việc áp dụng chỉ được thực hiện sau khi đã tiến hành điều tra kỹ lưỡng và phải dựa trên kết luận điều tra chính thức. * Trực tiếp vào hàng hóa: Biện pháp chống trợ cấp chỉ được áp dụng trực tiếp đối với hàng hóa được trợ cấp nhập khẩu vào Việt Nam. * Không gây thiệt hại kinh tế - xã hội: Việc áp dụng các biện pháp này không được gây thiệt hại đến lợi ích kinh tế - xã hội trong nước.
Nếu doanh nghiệp của Anh N.V.T có bằng chứng về việc hàng hóa thủy sản nhập khẩu đang được trợ cấp và gây thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất trong nước, Anh có thể xem xét việc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam để tiến hành điều tra và áp dụng các biện pháp chống trợ cấp phù hợp.