Bán doanh nghiệp theo phương thức trực tiếp
“Chào luật sư, tôi là anh Hùng, chủ một xưởng sản xuất nhỏ ở Bình Dương. Xưởng của tôi là một đơn vị hạch toán phụ thuộc của một công ty nhà nước đã được cổ phần hóa nhưng không thành công. Giờ tôi muốn mua lại xưởng này để tự kinh doanh, nhưng nghe nói có phương thức 'bán trực tiếp' gì đó. Luật sư cho tôi hỏi, liệu tôi có thể mua lại xưởng bằng cách này không, và quy trình nó như thế nào ạ? Tôi là một trong số các cá nhân đăng ký mua.”
Trả lời
Khái niệm Bán theo phương thức trực tiếp
Bán theo phương thức trực tiếp là một hình thức chuyển nhượng doanh nghiệp hoặc bộ phận doanh nghiệp đặc biệt. Theo định nghĩa được cung cấp, phương thức này được áp dụng khi chỉ có một tổ chức hoặc tập thể người lao động trong doanh nghiệp hoặc một nhóm người hoặc một cá nhân đăng ký mua. Trong trường hợp này, người bán và người mua sẽ đàm phán, thỏa thuận và ký hợp đồng trực tiếp với nhau, không thông qua đấu giá công khai như các phương thức bán khác.
Đối tượng áp dụng và điều kiện mua bán
Trường hợp của anh Hùng, xưởng sản xuất của anh là một đơn vị hạch toán phụ thuộc của một công ty nhà nước. Theo Nghị định số 128/2014/NĐ-CP, Nghị định này quy định về bán, giao và chuyển giao doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, bao gồm cả việc bán đơn vị hạch toán phụ thuộc của công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, công ty thành viên
[1]. Việc bán các đơn vị hạch toán phụ thuộc này thuộc diện bán bộ phận doanh nghiệp đã được phê duyệt [2]. Điều này có nghĩa là xưởng của anh hoàn toàn có thể được bán theo các phương thức quy định trong Nghị định này, bao gồm cả phương thức trực tiếp.Với tư cách là cá nhân đăng ký mua, anh Hùng hoàn toàn có thể trở thành đối tượng được mua doanh nghiệp hoặc bộ phận doanh nghiệp. Các đối tượng có quyền mua doanh nghiệp bao gồm tập thể người lao động, cá nhân người lao động trong doanh nghiệp, các doanh nghiệp, và công dân Việt Nam có đủ năng lực hành vi dân sự (trừ các trường hợp bị cấm theo quy định của pháp luật)
[3]. Do đó, nếu anh đáp ứng các điều kiện này, anh có quyền tham gia mua.Quy trình và ưu tiên khi bán trực tiếp
Khi áp dụng phương thức bán trực tiếp, quy trình sẽ bao gồm việc đàm phán và thỏa thuận giá trị, các điều khoản hợp đồng giữa bên bán và bên mua. Giá trị của doanh nghiệp hoặc bộ phận doanh nghiệp khi thực hiện bán sẽ được tính theo giá thực tế trên thị trường
[4].Nghị định 128/2014/NĐ-CP cũng quy định về thứ tự ưu tiên trong lựa chọn phương thức bán doanh nghiệp, trong đó có nhắc đến "Bán thỏa thuận trực tiếp có kế thừa công nợ" và "Bán thỏa thuận trực tiếp không kế thừa công nợ"
[4]. Điều này khẳng định phương thức trực tiếp là một lựa chọn hợp pháp. Đặc biệt, nếu anh là một phần của tập thể người lao động trong doanh nghiệp, Nghị định này còn ưu tiên bán cho tập thể người lao động nếu tập thể người lao động trong doanh nghiệp có nhu cầu mua và đáp ứng các điều kiện [4].Do đó, với tư cách là một cá nhân đăng ký mua và là chủ xưởng (có thể hiểu là người lao động hoặc quản lý tại đơn vị đó), anh có cơ sở để đề xuất mua lại xưởng theo phương thức trực tiếp. Anh cần liên hệ với cơ quan có thẩm quyền hoặc công ty mẹ để tìm hiểu cụ thể về kế hoạch bán xưởng và tiến hành đàm phán.