Áp dụng điều ước quốc tế về thuế đối với giao dịch liên kết

Trả lời

Mối quan hệ giữa Nghị định 132/2020/NĐ-CP và các Điều ước quốc tế về thuế

Đối với trường hợp công ty chị, việc xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch liên kết có yếu tố nước ngoài sẽ chịu sự điều chỉnh của cả pháp luật trong nước (cụ thể là Nghị định số 132/2020/NĐ-CP) và các điều ước quốc tế về thuế (thường là Hiệp định tránh đánh thuế hai lần - Double Taxation Agreements, gọi tắt là DTA) mà Việt Nam là thành viên. Về nguyên tắc chung, nếu có sự khác biệt giữa quy định của pháp luật trong nước và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, thì điều ước quốc tế đó sẽ được ưu tiên áp dụng, trừ khi pháp luật trong nước có quy định khác hoặc điều ước quốc tế đó có quy định cho phép áp dụng pháp luật trong nước. Tuy nhiên, Nghị định 132/2020/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc quốc tế về giá chuyển giao (transfer pricing), đặc biệt là nguyên tắc giao dịch độc lập (arm's length principle), vốn là nền tảng của các DTA.

Phạm vi và Nguyên tắc áp dụng của Nghị định 132/2020/NĐ-CP

Nghị định số 132/2020/NĐ-CP quy định cụ thể về nguyên tắc, phương pháp, trình tự xác định yếu tố hình thành giá giao dịch liên kết; quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong xác định giá giao dịch liên kết, thủ tục kê khai; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong quản lý thuế đối với người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết ^[1]. Các giao dịch liên kết thuộc phạm vi điều chỉnh bao gồm các giao dịch mua, bán, trao đổi hàng hóa, dịch vụ, vay, cho vay, chuyển nhượng tài sản giữa các bên liên kết ^[1].

Người nộp thuế có giao dịch liên kết phải loại trừ các yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối, tác động để kê khai, xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch liên kết tương đương với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện ^[2]. Điều này có nghĩa là các giao dịch giữa công ty chị và công ty mẹ phải được thực hiện như thể chúng được thực hiện giữa các bên không có quan hệ liên kết, nhằm đảm bảo tính công bằng và tránh chuyển lợi nhuận. Các bên có quan hệ liên kết được định nghĩa rất rõ ràng, ví dụ như một doanh nghiệp nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp kia ^[3].

Ảnh hưởng của Điều ước quốc tế đến giao dịch liên kết và Kê khai thuế

Các điều ước quốc tế về thuế (DTA) mà Việt Nam ký kết với các quốc gia khác (bao gồm cả quốc gia nơi công ty mẹ của chị đặt trụ sở) có vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn việc đánh thuế hai lần đối với cùng một khoản thu nhập và chống trốn thuế. Các DTA thường có các điều khoản về “Doanh nghiệp liên kết” (Associated Enterprises) quy định rằng nếu điều kiện giao dịch giữa các doanh nghiệp liên kết không phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập, cơ quan thuế có quyền điều chỉnh lợi nhuận để phản ánh đúng lợi nhuận lẽ ra phải có nếu giao dịch đó được thực hiện giữa các bên độc lập. Đây chính là nguyên tắc mà Nghị định 132/2020/NĐ-CP cũng đang áp dụng.

Do đó, công ty chị cần phải tuân thủ Nghị định 132/2020/NĐ-CP để kê khai và xác định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập. Đồng thời, cần tham chiếu Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và quốc gia của công ty mẹ để đảm bảo rằng các giao dịch xuyên biên giới của công ty chị không bị đánh thuế hai lần hoặc bị điều chỉnh không phù hợp với các quy định quốc tế. Trong trường hợp có tranh chấp hoặc điều chỉnh của cơ quan thuế, các điều khoản trong DTA có thể cung cấp cơ sở để giải quyết thông qua thủ tục thỏa thuận song phương (Mutual Agreement Procedure - MAP).

Cần lưu ý rằng Nghị định số 132/2020/NĐ-CP là văn bản pháp luật chính thức và không có Thông tư hướng dẫn riêng, như đã được Tổng cục Thuế thông báo ^[4]. Do đó, việc nghiên cứu kỹ Nghị định này cùng với các DTA liên quan là hết sức cần thiết để đảm bảo tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế.